DE TIEN GEBODEN - 9e GEBOD
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Volgens het boek Exodus, ontving Mozes op de top van de berg Horeb in de woestijn Sinaï van de HERE ofwel JHWH op
twee stenen tafels
HET NEGENDE GEBOD
9e gebod: gij zult geen valse getuigenis spreken
Kernwoorden: respect, objectiviteit, integriteit,
zorgvuldigheid, transparantie, rechtvaardigheid,
oprechtheid, tolerantie
Uitwerking
- Beloof niet meer dan waargemaakt kan worden.
- Maak eerlijke, reële projectvoorstellen.
- Voer geen lastercampagne tegen concurrenten.
- Uit u positief over een collega als daar gerede
aanleiding voor is. Dat ligt niet alleen in de politiek
moeilijk.
- Roddelen is zonde. Het is een vreugde om goede
geruchten door te geven.

Sleutelwoorden: Liefhebben en Eerbied

AANDACHTSPUNTEN
God is de Heere van de schepping. Gebruik zorgvuldig de
schepping, met
voorkoming van uitputting en overproductie.
God regeert de
wereld(politiek).
Heb God lief en niet het geld.
Winst is een levensmiddel
geen levensdoel.
Het eigen ego is een afgod.
Breng offers aan God, niet
aan de zakelijke carrière.

REDENEN OM MET BOVENSTAANDE REKENING TE HOUDEN
Uit de formulering van dit gebod is duidelijk dat het zijn oorsprong
vindt in de rechtspraak. Rechtspreken hoorde bij het dagelijkse leven
in Israël. Maar het ging er toen wel anders aan toe dan nu. De
onderzoekingsmogelijkheden waren beperkt. De methoden om de
waarheid te achterhalen, waren ook anders. In de oude rechtspraak waren
er twee dingen van wezenlijk belang: de wijsheid waarmee de oudsten hun
beslissingen namen en de oprechtheid waarmee de getuigen verslag gaven
van het gebeurde. Van die getuigen hing alles af: de eer, de goede naam
en de reputatie, ja zelfs de vrijheid en het leven van de beklaagde.
Zijn lot lag in handen van de getuigen. Door een vals getuigenis kon
het leven van een medemens gebroken worden. Van een goed en vrij mens
wordt dan ook verwacht dat hij een betrouwbare getuige is...
Terwijl de oorspronkelijke context van dit gebod de rechtspraak was,
kreeg het stilaan een ruimere betekenis. Het werd verbreed tot elk
leugenachtig gedrag. Het gaat niet alleen om wat we zeggen, om woorden.
Het gaat allereerst om wie we zijn: oprechte en betrouwbare mensen voor
elkaar. Waarachtig zijn is in de bijbel niet zozeer precies zeggen wat
je voor de mond komt, maar zo leven, dat mensen op je kunnen betrouwen,
ook op wat je zegt. De vraag is niet: wat doe je met de feiten? Ga je
die verdraaien, verzwijgen of blootleggen? Maar: wat doe je met je
medemens? Ga je die klein houden of omhoog heffen? Ben je iemand waarop
de ander veilig kan steunen als op een rots?
Onze naam ligt immers zomaar onbeschermd en onveilig op de wereld. Alle
mensen kunnen er zich op werpen en ermee doen wat ze willen. Ze kunnen
je naam alle eer aandoen. Ze kunnen je naam ook door het slijk halen.
Door dit negende 'woord van God' neemt Hij onze naam en onze eer in
bescherming. Hij deed dat trouwens ook met zijn eigen naam in dat
andere woord: U zult de naam van de HEER uw God niet lichtvaardig
gebruiken. Hij is bezorgd voor zijn naam, maar ook voor de onze.
Het blijkt dat we ten aanzien van onze eigen belangen wel overal rekening mee houden.

UIT DANKBAARHEID GAAN VOOR HET BESTE RESULTAAT
Dit is de eeuw van de geraffineerde leugen, de dubbele moraal. Dit is
de eeuw van eerbiedwaardig uitziende juristen, leiders van grote
concerns, regeringsfunctionarissen en hoogleraren, die voor
parlementaire enquêtecommissies onwaarheden spreken en voor het
gerecht meineed plegen. Deze eeuw biedt ook het merkwaardige schouwspel
van miljoenen mensen die in evolutie geloven, maar kerken bezoeken die
althans in naam in de Schepper-God van de Bijbel geloven.
De Christus van de Bijbel veroordeelde de huichelaars van Zijn tijd. Wat zou Hij van onze generatie zeggen?
Een huichelachtige maatschappij
In zijn boek Sex, Vice and Business spreekt Monroe Fry over "de
bereidheid van de gemeenschap misdaad te accepteren wanneer deze
indirect winst oplevert voor de gerespecteerde zakenlieden van die
gemeenschap". Zijn boek laat duidelijk zien wat duizenden volwassenen
al lang weten: 'gerespecteerde' leiders van kerk en maatschappij zijn
dikwijls en gemakkelijk bereid steun te verlenen aan gokken,
prostitutie en drugshandel, indien dat voor hen financieel lucratief is.
Voor de gemeenschap als geheel schijnen zij steunpilaren van
deugdzaamheid en eerbiedwaardigheid. Met souteneurs, drugshandelaars en
gokbazen zijn zij bereid geheime afspraken te maken. Zij zijn bereid
hun maatschappelijke invloed of positie aan te wenden om in hun
gemeenschap de georganiseerde misdaad haar gang te laten gaan –
zolang zij maar hun financiële aandeel ontvangen.
Overheidsdienaren laten zich op allerlei manieren omkopen door 'grote'
en 'kleine' zakenlieden voor lucratieve tegenprestaties.
In ondubbelzinnige woorden: zij leiden een leugenachtig leven! De
onthulling van hoezeer onze hele 'christelijke' samenleving op deze
huichelarij is gebaseerd is absoluut ontstellend! Niettemin betalen wij
hiervoor een zware tol – want wij overtreden het negende gebod
van God.
In deze publicatie die de Tien Geboden uiteenzet, zagen wij dat de
grootste zonde is iets in de plaats van de ware God te stellen. Dit
leidt tot afgoderij, tot lastering van Gods naam, tot sabbatschending,
tot gebrek aan respect voor onze menselijke ouders, tot moord, overspel
en diefstal.
En hetzelfde principe is van toepassing op het negende gebod.
Het negende gebod
Exodus 20:16 Gij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste.
Alleen in het zoeken en spreken van de waarheid is de mens verenigd met God. Want God is waarheid! Jezus zei:
Johannes 17:17 Heilig hen in uw waarheid; uw woord is de waarheid.
Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven…
Onverschillig wat voor fouten en zwakheden iemand mag hebben, als hij
bereid is de waarheid te spreken, open en getrouw te leven naar wat hij
werkelijk is, en de waarheid te aanvaarden wanneer die hem wordt
getoond, dan kan hij worden gerespecteerd en geholpen bij het
overwinnen van zijn persoonlijke zwakheden.
De verreikende, geestelijke toepassingen van het negende gebod zijn
enorm: 1) Er bestaat een persoonlijke, levende Almachtige God van dit
universum wiens wegen en wetten intrinsiek rechtvaardig zijn. 2) Daarom
moet iemand die eerlijk is, die bereid is de waarheid te spreken en de
waarheid te erkennen wanneer die wordt geopenbaard, uiteindelijk worden
bekeerd tot de ware God en Zijn wegen! Maar iemand wiens woord niet
goed is, die de gewoonte heeft tegen anderen en zichzelf te liegen,
diens karakter en denkwijze zijn dermate verwrongen en misvormd, dat
hij nooit in staat is de waarheid van God te begrijpen, totdat zijn
verstand letterlijk wordt schoongemaakt!
Daarom is het van zo vitaal belang dat – al bestaan er eerlijke
verschillen van mening over vele onderwerpen – wij allen leren
waarheidsgetrouw te leven en te spreken. Niettemin leven wij in een
maatschappij die in toenemende mate wordt doordrongen van vele vormen
van onwaarheid, hypocrisie en zelfbedrog. Als wij ooit Gods karakter
willen ontwikkelen – en het eeuwige leven willen beërven
– moeten wij het negende gebod met alle daaruit voortvloeiende
consequenties in aanmerking nemen – en leren eraan te gehoorzamen.
Het negende gebod beschermt iedere oprechte en fatsoenlijke mens,
doordat het helpt zijn reputatie te verzekeren. Wellicht is er geen
verachtelijker zonde dan die van laster, de leugen die is bedacht en
wordt verspreid met de bedoeling een medemens schade te berokkenen. Een
dief neemt slechts materiële zaken weg, die gewoonlijk kunnen
worden vervangen. Maar een valse getuige die lastert kan iemand beroven
van de achting en de reputatie die hij in de ogen van zijn medemensen
heeft – en de kans dat zijn goede naam volledig wordt hersteld is
gering.
De praktische waarde van eerlijkheid
De onmiddellijke waarde van het feit dat men iemand op zijn woord kan
vertrouwen zou niet alleen de reputatie van iedere fatsoenlijke mens
veiligstellen, en miljoenen uren besparen die nu worden verspild om
iedere bewering en elk rapport verscheidene malen nauwgezet te
controleren, het zou tevens voorkomen dat onwaardige mensen op hoge
verantwoordelijke posten worden geplaatst. Onze maatschappij zou
letterlijk worden gezuiverd!
Hoe dikwijls komt het tegenwoordig niet voor dat hele naties worden
geleid door mensen die aan de macht zijn gekomen door hun vermogen hun
eigen volk te misleiden en te bedriegen! Overal ter wereld zien wij
marionettendictators opstaan die hun volgelingen iets voor niets
beloven. Door middel van sluwe propaganda brengt de leider het volk
ertoe iets te geloven waarvan hij zelf weet dat het een leugen is. Dan
volgen er vele maanden of jaren van onzekerheid, angst en verbittering,
tot het uiteindelijke onheil toeslaat en de waarheid tenslotte alleen
door de omstandigheden aan het licht komt.
Ook in onze democratische landen worden maar al te dikwijls mensen voor
hoge ambten voorgedragen, niet op grond van integriteit en
capaciteiten, maar omdat het op dat ogenblik in de partijpolitiek
opportuun lijkt. De politici en regeringsleiders die dit sanctioneren,
spreken zeker 'valse getuigenis' tegen hun landgenoten! Niet alleen hun
leven is leugenachtig – hun spreken is dat evenzeer. In
leugenachtige verkiezingscampagnes trachten leugenachtige politici
macht en eer naar zich toe te trekken.
Wat handel en industrie betreft, bedenk eens wat een enorme weldaad het
voor het publiek zou zijn als elke onderneming werkelijk de waarheid
over haar eigen producten sprak en er oprecht naar zou streven aan de
werkelijke behoeften van de consument tegemoet te komen! De gevolgen
hiervan zouden letterlijk verbazingwekkend zijn! Stelt u zich eens een
samenleving voor waarin bijvoorbeeld elk merk tandpasta of graanvlokken
niet een imitatie of overbodige variatie van een ander merk zou zijn,
maar de enige en beste in zijn soort, eerlijk geprijsd en
waarheidsgetrouw geadverteerd! Pas dit toe op elk facet van de
samenleving en u krijgt iets wat Utopia nabij komt.
Dit is evenwel geen vergezochte of fantastische veronderstelling. Het
is eenvoudig de zegen die zou volgen, indien de hele samenleving
werkelijk en letterlijk aan Gods negende gebod gehoorzaamde!
Indien u voor eeuwig in Gods maatschappij wilt leven, krijgt u van Hem die u leven en adem geeft het gebod:
Efeze 4:25 Legt daarom de leugen af en spreekt waarheid, ieder met zijn naaste, omdat wij leden zijn van elkander.
Pas het negende gebod in uw leven toe
De grondoorzaak van alle zonde is ijdelheid. "IJdelheid der ijdelheden,
zegt Prediker, ijdelheid der ijdelheden! Alles is ijdelheid!" (Pred.
1:2) De ware reden waarom de meeste mensen de ware God verwerpen, is
dat zij zelf in hun eigen ogen en in die van hun medemensen 'god'
willen zijn. Dit is ijdelheid. Elke zonde die de mens begaat heeft zijn
wortels in dit ene principe. Dit geldt ook voor iedere vorm van liegen.
Mensen liegen omdat zij meer zijn begaan met hun gevoel van eigenwaarde
en belangrijkheid dan met het uiteindelijke welzijn van hun medemens.
Zij spreken en handelen bedrieglijk, omdat zij meer bevreesd zijn voor
de meningen van de mensen dan voor de mening van de Almachtige God
zelf! De dagelijkse handelingen en woorden van nagenoeg iedereen vormen
een welluidende getuigenis van de waarheid van deze bewering.
Het is zoals Johannes over de godsdienstleiders van zijn tijd zei:
Johannes 12:43 want zij waren gesteld op de eer der mensen, meer dan op de eer van God.
Mannen en vrouwen schamen zich dikwijls over wat zij in zakelijk of
sociaal opzicht een 'mislukking' noemen. Zij zijn bereid te bedriegen
en te liegen teneinde zo'n 'mislukking' te voorkomen of te camoufleren.
Maar uitgaande van wat wezenlijk 'goed' is, en van eeuwige waarden,
zouden zij juist voor de zonde moeten vrezen. Want, zoals de apostel
Paulus zei:
Romeinen 8:31 Wat zullen wij dan van deze dingen zeggen? Als God voor ons is, wie zal tegen ons zijn?
Jezus zei:
Mattheus 5:11 Zalig zijt gij, wanneer men u smaadt en vervolgt en liegende allerlei kwaad van u spreekt om Mijnentwil.
Wij kunnen beter ophouden met piekeren over wat de nietige, sterfelijke
mens denkt, en veel meer belang stellen in wat de Almachtige God denkt!
Dan zullen wij leren op te houden met alle hypocrisie in het
zakenleven, in de omgang met anderen, in de politiek – ja, ook in
onze godsdienstige en wetenschappelijke inspanningen.
Bedenk dat velen die door deze bedrieglijke wereld werden veroordeeld,
Gods zegen ontvingen en erfgenamen van het eeuwige leven zijn. Vergeet
nooit dat het de zonde van valse getuigenis en leugen was waardoor
Jezus Christus werd vermoord!
Markus 14:56 Want velen legden een vals getuigenis tegen Hem af, maar hun getuigenissen stemden niet overeen.
Aangezien de mensen, door ijdelheid, willen geloven wat op een bepaald
moment populair is, maken zij zichzelf en anderen zelfs religieuze en
wetenschappelijke theorieën wijs, die op geen enkel werkelijk feit
zijn gebaseerd!
God waarschuwt ons voor zulke huichelaars:
Romeinen 1:18 Want toorn van God openbaart zich van de hemel over
alle goddeloosheid en ongerechtigheid van mensen, die de waarheid in
ongerechtigheid ten onder houden ['onderdrukken' zegt De Leidse
Vertaling].
God veroordeelt allen die opzettelijk de waarheid van Zijn bestaan en
Zijn doel op deze aarde onderdrukken! God zegt dat de ijdele filosofen
en wetenschapsmensen van deze wereld "geen verontschuldiging hebben"
voor hun ontkenning dat Hij dit universum schiep en nu door Zijn kracht
bestuurt (vers 20). De meeste wetenschapsmensen en theologen die in de
door Satan geïnspireerde evolutietheorie geloven, zouden beter
moeten weten! Sommige van hen weten ook beter! Maar zij gaan mee met
wat de mensen behaagt, en leiden een huichelachtig bestaan! God zegt
dat zij "geen verontschuldiging hebben"!
En in dezelfde categorie vallen de geestelijken en bijbelgeleerden die
doorgaan met het onderwijzen en in praktijk brengen van oude, heidense
geloofsopvattingen en gebruiken, waarvan zij weten dat die in het Woord
van God worden veroordeeld. In maar al te veel gevallen weten zij
beter! Zij hebben "geen verontschuldiging".
Juist het gedurige onderwijs van deze fundamentele wetenschappelijke en
geestelijke leugens is wat de meeste mensen verblindt voor de ware aard
van God en Zijn plan en doel hier op aarde. Dit is het waarlijk
verschrikkelijke resultaat van het spreken van valse getuigenis, van
zelfbedrog en van liegen. Want zolang de 'ontwikkelde' leiders zichzelf
en anderen blijven misleiden met betrekking tot het bestaan en de macht
en het plan van God, is onze beschaving ten ondergang gedoemd!
Leef naar waarheid
Leer daarom hoe belangrijk het is in uw eigen leven de waarheid te
spreken, de waarheid te geloven, naar waarheid te leven. Hoed u ervoor
uw leven op een reeks leugens te baseren – ongeacht of dit nu
persoonlijke, politieke, wetenschappelijke of religieuze verdraaiingen
van de waarheid zijn. Vergeet niet dat de waarheid u zal vrijmaken.
Johannes 8:32 en gij zult de waarheid verstaan, en de waarheid zal u vrijmaken.
Let zorgvuldig op uw woorden als u spreekt. Vergeet nooit dat iemand
slechts zo betrouwbaar is als zijn woord. Indien iemand een
gewoonteleugenaar wordt, is het praktisch onmogelijk hem te helpen,
omdat alles wat hij zegt of doet opnieuw bedrog kan zijn.
Een der fundamentele kwaliteiten van Gods karakter is dat Hij waarheid
is. Als wij niet op Gods Woord konden vertrouwen, zou er geen
werkelijke zekerheid kunnen bestaan van vergeving van zonden, van nooit
falende hulp in tijd van nood, of van een toekomstige beloning en het
eeuwige leven.
Al bezat God een ontzaglijke, welgemeende liefde en alle wijsheid en
macht, maar wij zouden niet op Zijn Woord of Zijn beloften kunnen
vertrouwen, wat zou er dan van ons worden?
Heeft u er wel eens vanuit dit standpunt over gedacht?
Diametraal tegenover Gods karakter staat dat van Satan de duivel. Jezus Christus openbaarde:
Johannes 8:44 Gij hebt de duivel tot vader en wilt de begeerten
van uw vader doen. Die was een mensenmoorder van den beginne en staat
niet in de waarheid, want er is in hem geen waarheid. Wanneer hij de
leugen spreekt, spreekt hij naar zijn aard, want hij is een leugenaar
en de vader der leugen.
Zij die Satan volgen in zijn weigering naar waarheid te leven, gaan een vreselijk einde tegemoet:
Openbaring 21:8 Maar de lafhartigen, de ongelovigen, de
verfoeilijken, de moordenaars, de hoereerders, de tovenaars, de
afgodendienaars, en alle leugenaars; hun deel is in de poel, die brandt
van vuur en zwavel: dit is de tweede dood.
Vergeet niet dat er in Gods ogen geen 'leugentjes om bestwil' bestaan.
Halve waarheden, verdraaiingen en misleidingen worden door Gods hele
Woord veroordeeld. Jezus zei: "Uw woord is de waarheid" (Joh. 17:17).
Laten wij naar dat geïnspireerde Woord leven, opdat wij het
eeuwige leven beërven in het koninkrijk dat is gegrondvest op wat
letterlijk waar en goed is! Dat is de boodschap van het negende gebod.
Het blijkt dat we ten aanzien van onze eigen belangen wel overal rekening mee houden.

UIT DANKBAARHEID GAAN VOOR INNOVATIE VAN JE HANDELEN
De profeet David was een man naar Gods hart (Hand. 13:22).
David schreef:
Psalmen 119:97 Hoe lief heb ik uw wet! Zij is mijn overdenking de ganse dag.
David bestudeerde en overpeinsde Gods wet dagelijks! Hij leerde de wet op elke situatie in het leven toe te passen.
Dit schonk hem wijsheid.
Vers 98 Uw gebod maakt mij wijzer dan mijn vijanden, want het is altoos bij mij.
Gods wet wees David de weg die hij diende te gaan – schonk hem een levenswijze.
Vers 105 Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad.
In
deze 119e Psalm verklaarde David voortdurend hoe lief hij Gods wet had
en hoe hij deze wet als richtsnoer voor zijn leven gebruikte. Doet u
dat ook?
De meeste mensen is geleerd dat Gods wet is afgeschaft.
Of anders heeft u zich eenvoudig niet gerealiseerd dat het de enige
levenswijze is die de mens geluk en vreugde zal brengen. U wist niet
dat Gods wet de natuur en het karakter van God openbaart. En God
gebiedt ons:
1 Petrus 1:16 … Weest heilig, want Ik ben heilig.
Bedenk
dat christenen, de 'kleine kudde' van Jezus, worden aangeduid als
degenen, die de geboden van God bewaren en het getuigenis van Jezus
hebben.
Openbaring 12:17 En de draak werd toornig op de vrouw en
ging heen om oorlog te voeren tegen de overigen van haar nageslacht,
die de geboden van God bewaren en het getuigenis van Jezus hebben.
God geeft ons de volgende beschrijving van het karakter van Zijn heiligen:
Openbaring 14:12 Hier blijkt de volharding der heiligen, die de geboden Gods en het geloof in Jezus bewaren.
Indien
u wilt worden gerekend tot Gods kinderen, dan dient u dit levende
geloof – dit gehoorzame geloof – in de Almachtige God te hebben door
Jezus Christus Zijn leven in u te laten leven! Dan dient u Gods
geestelijke wet, zoals die wordt geopenbaard in de Tien Geboden, te
begrijpen en te onderhouden, al is het ook met vallen en opstaan.
Het blijkt dat we ten aanzien van onze eigen belangen wel overal rekening mee houden.
TOT BESLUIT VAN DIT GEBOD
Vergeet niet de wet van Christus
"de wet van Christus" (1 Kor. 9:21)
Voor christenen
is niet de wet van Mozes de leefregel. Hoe God wil dat wij zullen leven
vinden we in het Nieuwe Testament, in het onderwijs van Jezus en in het
onderwijs van de apostelen. Deze gedeelten van de bijbel zijn immers
rechtstreeks tot ons, christenen, gericht. Het onderwijs van de
apostelen vinden we in de brieven van het Nieuwe Testament. Daar, en in
het onderwijs van Jezus, staat hoe wij moeten leven.
Wij
moeten leren om de geboden van Jezus te onderhouden (Mattheus 28:19).
Ook op andere plaatsen spreekt de Here Jezus over zijn geboden
(Johannes 14:15,21; 15:10)
Jezus
heeft ons een nieuw gebod gegeven (Johannes 13:34). Voor ons geldt de
eis der liefde, daar moeten we naar wandelen (Romeinen 14:15). We zijn
schuldig om lief te hebben (Rom. 13:8).
Wij
moeten doen wat de apostelen ons in het Nieuwe Testament hebben
voorgeschreven. We moeten ons houden aan het onderwijs der apostelen.
- "Wie God kent hoort naar ons (de apostelen); wie uit God niet is hoort naar ons niet"
(1 Johannes 4:6)
Jezus
verwacht gehoorzaamheid van ons. "Wat noemt gij mij Here Here en doet
niet hetgeen Ik zeg" (Lucas 6:46). Als we Jezus Heer noemen dan
verwacht de Here Jezus ook dat we Hem als Heer gehoorzamen.
We
moeten daders van het woord zijn (Jak. 1:22). We moeten doen wat in de
bijbel staat. Geloof en gehoorzaamheid horen bij elkaar.
In
het onderwijs van de apostelen worden 9 van de 10 geboden van de wet
van Mozes herhaald en bekrachtigd. Alleen het sabbatsgebod ontbreekt.
Dat komt omdat het sabbatsgebod speciaal het teken was van het verbond
van Mozes. Wij staan als christenen niet onder dit verbond en daarom
vinden we in het Nieuw Testament geen enkele opdracht om de sabbat te
houden. Integendeel er wordt juist gewaarschuwd tegen het verplicht
houden van de sabbat (Kol. 2:16,17; zie ook Romeinen 14:5).
De
leefregel voor de Christen wordt gevormd door de geboden van Jezus,
door het onderwijs van de apostelen, en de leiding van de Heilige
Geest.
Gij zult tegen uw naaste niet vals getuigen
“Ik ben eerlijk” zou je ook kunnen zeggen. In de loop der tijd is dit gebod verder verbreid als “Gij zult niet liegen”. Tegen laster en achterklap, zo wordt het ook in de christelijke traditie verstaan.
Het wordt in het Nieuwe Testament verdiept door er de positieve aansporing in te zien ‘in waarheid te leven’. “Jezus’ leerling ‘blijft in zijn woord’ om ‘de waarheid te kennen, die hem vrij zal maken’ (Joh.8, 32) en zal heiligen. Jezus volgen is leven ‘uit de Geest van de waarheid’ (Joh.14, 17), die de Vader in zijn naam zal zenden en die ‘naar de volle waarheid’ (Joh.16,13) zal leiden.”
Zie dit gebod altijd in samenhang met de andere geboden
|