|
VERZAMELING VAN KERKEN
Het Jaar van het Religieus Erfgoed is het jaar 2008 - Reliwiki brengt 18.000 gebouwen in kaart
In Utrecht is in 2008 officieel het Jaar van het Religieus Erfgoed
begonnen. Een van de activiteiten is de ontwikkeling van de
website reliwiki.nl, met daarop informatie over 18.000 religieuze
gebouwen in Nederland.
Reliwiki maakt gebruik van de kaarten van Google Maps en de
interactiemogelijkheden van Wikipedia. Bezoekers kunnen inzoomen op
kerken, kloosters en ander religieus erfgoed en vervolgens hun eigen
informatie toevoegen en steeds weer actualiseren. Een redactiegroep
draagt zorgen voor de feitelijke betrouwbaarheid van de informatie.
Doel van Reliwiki is om de betrokkenheid bij het religieus erfgoed te
vergroten, aldus medewerker A. Walgraven uit Lunteren. „De charme
van Reliwiki ligt in de laagdrempeligheid. We hopen op een
olievlekwerking; dat steeds meer mensen informatie, foto's en video van
kerkgebouwen op de website plaatsen."
De basis van Reliwiki vormt de inventarisatie van J. Zonneveld, die
door de jaren heen met een grote groep vrijwilligers informatie
verzamelde van alle godshuizen in Nederland. Walgraven hoopt dat
scholen en historische verenigingen bepaalde kerken zullen 'adopteren'
en daar informatie over gaan verzamelen.
Naar verwachting wordt Reliwiki in mei gelanceerd. „Een jaar lang
aandacht voor religieus erfgoed is mooi, maar daarna ebt de
belangstelling toch vaak weer weg. Met Reliwiki laat je iets blijvends
achter."
Achtergrond
Alle kerken van Nederland
komen in een database. In het Jaar van het religieus erfgoed moet
www.reliwiki.nl de wikipedia voor Nederlandse kerkgebouwen worden.
Voor alle gezindten
Jan Sonneveld (83) uit Leidschendam legde de basis. Een bevlogen
liefhebber die al twintig jaar kerken spaart. De kerkenverzamelaar. Hij
bestaat. Jan Sonneveld is het levende bewijs. De een spaart postzegels,
een ander treintjes. Jan Sonneveld spaart kerken en heeft er al 19.894
in zijn computer. Zelf heeft hij geen kerk meer om te kerken. Want wat
de Protestantse Kerk Nederland (PKN) er van maakt met alle protestanten
in één gebouw, is volgens de Nederlands Hervormden Jan en
Mieke Sonneveld niet hun keus. Dan liever kerkloos. Toch sluiten ze de
kerk dagelijks in hun hart. Hij de buitenkant, zij de binnenkant. Mieke
is iedere dag met de neus in de Bijbel en aanverwante boeken te vinden.
Jan in de kerkgebouwenverzameling. Na zijn pensionering, als directeur
van een technisch adviesbureau, dook hij in de kerkverzameling en
ontdekte dat er een club van zo'n vierhonderd kerkenverzamelaars is,
die zelfs een eigen contactbrief heeft. Met hulp van
collegaverzamelaars bouwde Sonneveld een indrukwekkende database op.
Een deel is al te vinden op de website van de Vrije Universiteit
Amsterdam (http://www.hdc.vu.nl/IKGN). In mei moet de website Reliwiki
de lucht in. Dan kan de database, net als bij internetencyclopedie
Wikipedia, door derden worden aangevuld met gegevens over historie,
tekeningen, foto's en wat men maar wil.
Kerkfoto's genoeg overigens, want Jan Sonneveld heeft de afgelopen
twintig jaar zo'n 10.000 kerken gefotografeerd. Op kerkenjacht door het
land. "Vanuit Leidschendam is Brabant nog wel te doen, maar het wordt
steeds drukker op de weg. Je kunt niet meer 's morgens vroeg afreizen.
Dan sta je de halve dag in de file. Dat ga ik niet doen voor mijn
kerkeninventarisatie. Ik heb al veertig jaar langs de weg gezeten met
40.000 km per jaar."
Gelukkig is er een huisje op de Veluwe als uitvalsbasis. Of de caravan
als vooruitgeschoven post. "Dan zetten we die een tijdje in Drenthe
neer. Vanuit die 'thuisbasis' rijd ik door Friesland, Groningen,
Overijssel en Drenthe om de kerken te inventariseren en te
fotograferen."
Eerst nog analoog (camera
met een rolletje), maar inmiddels digitaal. Een uitvinding waar hij als
83-jarige volop gebruik van maakt. Net als de computer. Mailen,
internetten, digitale foto's bewerken, database bijhouden. Zelf noemt
hij zijn verzameling 'een kleintje'. "Een goede vriend van me had
50.000 foto's en kaarten. Die hebben we gelukkig voor het nageslacht
kunnen bewaren bij de Stichting Kerkelijk Kunstbezit."
Hij wordt voor Reliwiki gevoed door mensen uit het hele land en heeft
net een foto van een onbekende kerk in Vroomshoop gekregen, die nu met
nummer 19.894 in de inventarisatie prijkt. Een boekje over kerkhistorie
in Den Helder heeft hij ook net binnen. Met 43 pagina's over kerken.
"Dat ga ik met de database controleren. Ik ben benieuwd, want daar
hebben synagogen gestaan, die voor en in de oorlog zijn verdwenen.
Benieuwd wat er nog over is."
De groep kerkverzamelaars dunt uit. Hoog tijd de kerkeninventarisatie
voor iedereen vast te leggen. Er is in Nederland geen openbaar register
waar álle kerkgebouwen in staan. Alleen in de computer van Jan
Sonneveld. Kasten vol foto's, maar ook krantenknipsels en andere
documenten. Alfabetisch gerangschikt per provincie. In de database ook
terug te vinden op geloofsgemeenschap, per plaats, wat u maar wilt.
Hoeveel synagogen er zijn in
Noord-Holland? Sonneveld geeft de computer een zoekopdracht en daar
rolt het er al uit. Het waren er 53 en er zijn er nog 16 over. Het
aantal doopsgezinde kerken in Zuid- Holland? Ooit zeventien, nu nog
maar zes. Het werk van de kerkenarchivaris is nooit af. "Bijna
dagelijks krijg ik berichten over kerken die op de nominatie staan
gesloopt te worden. Gelukkig nemen die berichten de laatste tijd af. De
mensen vinden het minder normaal om alles wat ze niet gebruiken direct
te slopen. Er komen ook kerken bij." Hij pakt een brief. "Kijk, de
Nieuwe Rank is vanaf 16 maart een nieuwe kerk in Nieuwegein." Ooit had
Nederland 19.000 kerken, nu zijn er nog 7.500 in gebruik. "Die heb ik
bijna allemaal in mijn archief. Met foto. Ik heb 11.700 foto's en nog
eens 3.205 afbeeldingen van anderen. Sommige kerken heb ik uit meer
hoeken gefotografeerd, als er een mooie kapel bij is of zo."
Dagelijks tussen de kerken. Dan moet je stapelgek op de godshuizen
zijn. "Valt mee. Er zijn veel kerken die me niks doen, dat zijn voor
mij alleen gebouwen. Maar er zit ook heel veel cultureel erfgoed tussen
waar we zuinig op moeten zijn."
Of er favorieten zitten tussen de 10.000 kerken? "Nee. Er zijn heel
mooie oude Friese kerkjes op terpen. Veel van die oude dorpskerken
staan in een mooie omgeving. Die zijn me net zo lief als de Sint-Jan in
Den Bosch of de Dom in Utrecht."
Van zo'n 3.500 kerken weet de verzamelaar dat ze een andere bestemming
kregen. "Woonhuis, restaurant, medisch centrum, kinderdagverblijf. Van
heel veel kerken weet ik ook niet of ze nog wel bestaan en wat er in
het gebouw zit. Dat kan straks met Reliwiki allemaal worden toegevoegd
door plaatselijke mensen."
Het ongeloof bedreigt de kerkgebouwen. "Protestanten en katholieken
zitten wat dat betreft in hetzelfde schuitje. Er zijn dorpskerken waar
1.000 of 1.500 mensen in kunnen, maar er is nog maar een parochie van
amper honderd mensen. Die kunnen zo'n gebouw niet in stand houden."
Dus komen er samenvoegingen
en daarna de keuze over welke kerken ze afstoten en welke ze overeind
houden. Kerken waar emotie omheen hangt. Een gebouw waar je bent
getrouwd, waar de kinderen zijn gedoopt en waar de uitvaart van
dierbaren heeft plaatsgevonden, is meer dan een stapel stenen met een
kruis. "Die mensen willen helemaal niet met hun kerkgemeente verkassen
naar een andere kerk. Daar hebben ze geen binding met het gebouw. Het
verdwijnen van kerken doet mij pijn. Als die mooie peperbus van onze
kerk hier in Leidschendam weg is bij het sluisje, blijft in die
omgeving niets van de oude sfeer over. Als kerken verdwijnen,
verdwijnen ook de bakens in het landschap."
Over kerkelijke éénheid nagedacht
Waarom een kerk?
Velen zijn m et mij opgevoed bij de kerk. Bij een christelijke kerk.
Stel nou eens dat je niet hier in Nederland was geboren, maar in
Marokko. Je zou zeer waarschijnlijk ook gelovig zijn. Denk je dat je
christelijk opgevoed zou worden? Denk je dat je had geweten hoe een
protestantse kerk er van binnen uit ziet?
Zeer waarschijnlijk niet.
Naar alle waarschijnlijkheid was je een moslim geweest: een aanhanger van de Islam.
Hier gaat het over kerkelijke éénheid
Ik wil mijn inleiding indelen in 3 gedeelten:
•
• Een Christelijke kerk
• Eén Christelijke Kerk
De islam, is de Islam vergelijkbaar met onze kerk? En moeten we dus ook “één zijn” met moslims?
De oud-arabische godsdienst bestond uit een merkwaardige veelheid van stamgodsdiensten die tot een eenheid waren versmolten.
Allah, de naam van God in de Islam zoals wij die nu kennen, was er wel
bekend, maar daarnaast was er Allat, Allahs vrouw, de godin van de
hemel en moeder van al het bestaande.
In de tijd dat Mohammed opgroeide had deze godsdienst echter weinig
meer te betekenen. Des te groter werd de invloed van het jodendom en
het christendom. Er hadden zich Joodse kolonisten gevestigd in
nederzettingen, en ook hadden er zich christelijke nederzettingen
gevormd onder Syrische en Griekse invloed.
Joden én Christenen golden voor de Arabieren in die tijd als “mensen van de Schrift”.
De vroomheid van de monniken, die in de vijfde en zesde eeuw typerend
was voor de Syrische kerk, was ook terug te vinden in de kluizenaars in
de Arabische woestijn. Deze mensen legden de nadruk op een God als
Rechter, en benadrukten de vrees voor deze God en de dag des oordeels.
Deze vrees voor een strenge God heeft Mohammed tot één
van de belangrijkste pijlers gemaakt van zijn leer en systeem. Maar
Mohammed werd geen christen, want hij wilde met de dingen uit het
jodendom en het christendom terug gaan naar de oorspronkelijke
Arabische religie.
Hij was alleen wel heel sterk tegen het meer-godendom, van daaruit de
uitspraak van Mohammed: “Er is geen God dan Allah”.
De Islam is dus gebaseerd op het Jodendom en het Christendom, en dat is goed te merken.
Allereerst wil ik zeggen dat het grootste verschil tussen de Islam en
het Christendom is, dat de leer niet echt een geloofsleer is. Het
geloof is bij Mohammed ondergeschikt aan het wettische en rituele
karakter van de Islam.het woord “Islam” betekent
‘overgave’, en dat heeft dan vooral betrekking op het heel
nauwkeurig uitvoeren van alle godsdienstige plichten.
De Koran lijkt in opbouw én in inhoud op de Bijbel. Er zijn
echter zoveel wijzigingen op toegepast, en toevoegingen bij gedaan, dat
we de geloven absoluut niet met elkaar kunnen vergelijken.
Stilstaan bij de kerk dichter bij huis
Dé kerk of een kerk?
• Rooms Katholieke kerk
• Evangelisch Lutherse kerk
• Nederlands Hervormde kerk
• Christelijk Gereformeerde kerk
• Gereformeerde kerk in Nederland
• Gereformeerde Gemeente
• Oud-Gereformeerde Gemeente
• Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt)
• Vrije Evangelische Gemeente
• Pinkstergemeente
• Levend Watergemeente
We kunnen nog wel even zo doorgaan….dat doen we maar niet
Alleen al in Nederland bestaan er tal van kerken en genootschappen. De
ene samenkomst is voor ons gevoel meer een kerk dan de andere, maar bij
alle van deze genootschappen komen mensen bij elkaar om hun geloof te
belijden.
De vraag die hier vanzelf uit voortkomt is: Kunnen we spreken van
dé kerk (met een kleine letter)? Is er op aarde een instelling
die van zichzelf mag zeggen dat daar het geloof op z’n zuiverst
en zonder misvattingen wordt gepredikt? En is jouw kerk
zo’n kerk?
Geloofsbelijdenis
De basis van de geloofsbelijdenis zijn de bijbel en de
apostolische geloofsbelijdenis. Verder stem je in met de leer van de
kerk waar je belijdenis doet.
Maar dit is niet alleen bij de Gereformeerde kerk het geval. Ook een
aantal andere kerken belijden op grond van de bijbel en de apostolische
geloofsbelijdenis.
Waarom zitten we dan niet bij elkaar in de kerk?
Dat komt door de afscheidingen. Als we kijken naar de redenen waarom
veruit de meeste afscheidingen plaatsvonden, zien we dat het vaak
‘persoonlijke kwesties’ zijn. Dominees hebben problemen met
elkaar of met de manier waarop ieder op zijn eigen manier het woord van
God verkondigd.
Omdat deze inleiding gaat over kerkelijke éénheid, en
niet over kerkelijke verdeeldheid, gaan we hier niet diep in op de
verschillende manieren van et verkondigen van Gods Woord. Ook gaan we
niet al te diep in op de verschillen tussen de kerken, en welke kerk
wél, en welke niet de ware kerk is.
Kerkelijke éénheid, Eén Kerk
Er wordt nog weleens
gesproken over de zichtbare en de onzichtbare kerk. De zichtbare kerk
laat zich zien in de instituten zoals wij die kunnen zien… dus
de aardse kerken. De onzichtbare kerk wordt dan genoemd als “de
heilige vergadering van ware Christgelovigen”.
Als we dit onderscheid maken, moeten we wel opletten dat we geen
scheiding maken. We moeten dus ook wel degelijk letten op de uiterlijke
verschijningsvorm… Een ware gelovige gedraagt zich niet zoals
iedereen.
De Kerk van Christus is juist NIET onzichtbaar
Dat betekent niet dat God goedkeuring geeft over elke instelling op aarde die zichzelf ‘kerk’ noemt.
Het betekent wél dat de verschillende vormen van kerken hier op
aarde getoetst moet worden aan de uitwerking van het geloof. De normen
geeft de bijbel zelf aan.
“Wij geloven en belijden een enige algemene Kerk, dewelke is een
heilige vergadering der ware Christgelovigen, die al hun zaligheid
verwachten in Jezus Christus, gewassen zijnde in Zijn bloed, geheiligd
en verzegeld door de Heilige Geest.” (art. 27 NGB)
Op aarde is de kerk “Algemeen”
De Kerk bestaat al sinds het
Paradijs, en zal er tot het einde toe zijn. Christus vergadert door de
tijd heen Zijn kerk uit álle volken en landen, en uit
álle rangen en standen. Wij geloven in de algemeenheid van de
Kerk. Hoewel de Roomse kerk graag als enige de naam Katholiek wilde
dragen, dachten onze voorouders er niet aan om deze naam op te geven.
Christus ZELF bewaart Zijn Kerk. Als hij dat niet had gedaan, waar was
de Kerk dan gebleven in alle vervolgingen, oorlogen, aanslagen en
rampen?
De Kerk kan wel heel erg klein worden, maar het zal altijd weer zo gaan
zoals bij Elia…. Er waren er nog 7000 die hun knie niet hadden
gebogen.
De énige ware kerk bestaat dus wel én niet
Als we het hebben over een
aardse instelling, met verschillende namen, kunnen we bij geen enkele
kerk spreken van de énige wáre kerk. Ook niet als we het
hebben over de Gereformeerde Gemeente.
Als we spreken over het ware geloof in de enige ware God bestaat
de enige ware Kerk wel. Ook zien we kenmerken van die enige ware Kerk.
Wij als mensen mogen echter nooit oordelen…en laten we dat dan ook nooit doen.
EEN AANTAL AFKORTINGEN VAN VERSCHILLENDE KERKVERBANDEN
R.K.K. Rooms Katholieke Kerk (www.rkkerk.net)
Ev. Lut. Kerk Evangelisch Lutherse Kerk (www.elgg.nl)
P.K.N. Protestante Kerk Nederland (www.pkn.nl)
G.K. v
Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt)
(www.gkv.nl)
Ger. Gem. Gereformeerde Gemeente (www.terhoogekerk.nl)
O.G.G. Oud Gereformeerde Gemeente (www.laankerk.nl)
G.K.
Gereformeerde Kerk (www.gk-middelharnis.nl)
H.N.H.K (H.H.K.) Hersteld Nederlands Hervormde Kerk
(Hersteld Hervormde Kerk) (www.hersteldhervormdekerk.nl)
C.G.K. Christelijke Gereformeerde Kerk (www.cgk.nl)
O.K.K.N. Oud
Katholieke Kerk Nederland (www.okkn.nl)
K.N.N.
Kerk van de Nazarener Nederland
(www.nazarene.nl)
N.G.K.
Nederlands Gereformeerde Kerk
(www.ngk.nl)
N.A.K.
Nieuw-Apostolische Kerk (www.nak-nl.org)
|
and make the choice for live
